پژوهش‌های گفتمان فرهنگی انقلاب اسلامی

پژوهش‌های گفتمان فرهنگی انقلاب اسلامی

تحلیل کنشهای گفتاری در استنادات قرآنی مقام معظم رهبری با تاکید بر سوره حشر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 هیات علمی گروه معارف دانشگاه ازاد، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
2 پسا دکترای گروه تاریخ دانشگاه اراک.اراک. ایران
10.22034/cdr.2025.505074.1038
چکیده
این پژوهش به تحلیل استنادات آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی، به آیات سوره حشر در سخنان ایشان می‌پردازد. سوال اصلی پژوهش این است که آیت‌الله خامنه‌ای چگونه از آیات سوره حشر در سخنرانی‌های سیاسی خود استفاده می‌کند و چه نوع کنش‌های گفتاری را از این آیات استخراج می‌کند؟ فرضیه تحقیق این است که آیت‌الله خامنه‌ای از این آیات برای تقویت پیام‌های اخلاقی و سیاسی بهره می‌برد و کنش‌های گفتاری عمدتاً در قالب اظهاری و ترغیبی هستند.
روش تحقیق شامل تحلیل محتوای سخنرانی‌های آیت‌الله خامنه‌ای است که در آن از نظریه کنش گفتاری (Speech Act Theory) برای شناسایی و تحلیل کنش‌های گفتاری مستقیم و غیرمستقیم استفاده شده است. آیات منتخب شامل آیات 18 و 19 (تقوا و تأمل در اعمال فردی)، آیه 2 (واقعه بیرون راندن یهودیان بنی‌نضیر)، و آیات 23 و 24 (ویژگی‌های الهی) هستند.
یافته‌ها نشان می‌دهند که بیشترین کنش‌های گفتاری مستقیم در سخنان آیت‌الله خامنه‌ای از نوع اظهاری و ترغیبی است. در کنش‌های غیرمستقیم، بیشترین فراوانی به کنش‌های ترغیبی و اعلامی اختصاص دارد. این نتایج نشان می‌دهند که آیت‌الله خامنه‌ای از این آیات برای هدایت اخلاقی و ایجاد انگیزه در مخاطبان خود استفاده می‌کند. همچنین، بافت تاریخی و اجتماعی سخنرانی‌ها در شکل‌دهی به معنا و تأثیرگذاری آن‌ها نقش مهمی دارد.
این پژوهش نشان می‌دهد که رهبر انقلاب از منابع دینی برای تأثیرگذاری بر آگاهی جمعی و جهت‌دهی به پیام‌های سیاسی و اجتماعی بهره می‌برد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات